De Historie van Eelde en Paterswolde

 
Op deze pagina een stukje geschiedenis over het ontstaan van dit prachtige Noord Drentse gebied. Vandaag rijk aan bos en water recreatie.

Eelde

Eelde, Drents; Eel. is een plaats in het noorden van Drenthe en maakt deel uit van de huidige gemeente Tynaarlo. Voor 1998 was het de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente.

Eelde ligt in het noorden van Drenthe, langs de A28 tussen Assen en Groningen.

De dorpen Eelde en Paterswolde zijn in de loop van de twintigste eeuw aan elkaar gegroeid. Op de plaatsnaamborden wordt dan ook de naam Eelde-Paterswolde vermeld. Eelde is qua ligging het zuidelijke gedeelte.

Geschiedenis, Eelde maakt deel uit van het oude Dingspel Noordenveld. De oudste vermelding is gevonden in een oorkonde uit 1139  waarin de plaats als Elde wordt vermeld. Een dingspel (ook: dingspil) is een voormalig rechtsgebied van de provincie Drenthe, of zoals dat toen werd genoemd: de Landschap Drenthe. De naam komt van Ding, de rechtszitting die tot 1580 drie maal per jaar gehouden werd onder de hoogste functionaris van de bisschop van het bisdom Utrecht. De dingspelen vaardigden elk vier Etten af naar de Etstoel, die samen met de Drost de Landschap bestuurden en er recht spraken. Vanaf 1603 vormde het college van Drost en gedeputeerden het bestuur van Drenthe.

Later komt men in oorkonden de namen Elethe (1250 & 1275) en Elede (1294) tegen. Naar alle waarschijnlijkheid zijn dit ook namen voor het tegenwoordige Eelde. Het is zeker dat er al voor 1139 bewoning op deze plaats was, maar hoe ver dit teruggaat, is nog niet exact vastgesteld. Een grafheuvel en veenterpen wijzen in elk geval wel in de richting van vroege bewoning. In de oorkonde van 1139 neemt de Kerk een centrale plaats in. Onduidelijk is wanneer men deze kerk heeft gesticht. Door de toename van de bevolking in de Middeleeuwen is op een bepaald moment besloten om in Eelde een kapel te gaan bouwen. Hiervoor ging men naar alle waarschijnlijkheid naar de moederkerk van deze kapel, de kerk in "Arlo", het tegenwoordige Vries.

Naarmate er steeds meer mensen kwamen wonen in Eelde werd de nood voor een nieuwe kerk dringender en heeft men een tufstenen kerk gebouwd.

Eelde was lange tijd de zetel van de Schulte, de hoogste bestuurlijke ambtenaar van Drenthe. Het "Schultenhuis” en de Schultenweg in Eelde herinneren er nog altijd aan.

Gemeentewapen; Het wapen van de voormalige gemeente Eelde wordt als volgt omschreven:

In goud een omgewende opvliegende raaf van sabel, aan wier bek een kruisboog van azuur hangt, met schacht en kruk van keel. Het schild gedekt door een gouden kroon van drie bladeren en twee parels. Het wapen is afkomstig van de adellijke familie "Sighers ter Borgh". Leden van deze familie bewoonden in de 16de en 17de eeuw de Havezate ter Borch in Eelde en vervulden belangrijke posities in het bestuur van de Landschap Drenthe. Zij bezaten daarnaast ook andere aanzienlijke huizen in Eelde. Het wapen komt voor op een grafzerk uit 1545 in de Nederlands Hervormde Kerk van Eelde. Het wapen is ook te vinden in het gebrandschilderde raam van het huis Vennebroek.

Bijzonderheden; De grote naamsbekendheid heeft Eelde te danken aan het bij het dorp gelegen Luchthaven Groningen Airport Eelde. Maar ook de grote Bloemenveiling Flora Holland is wijd en zijd bekend. Naast het verhandelen van de meest uiteenlopende bloemen en platen is de veiling in het noorden ook bekend om zijn grote wekelijkse Vlooienmarkt die elke zaterdag weer duizenden koopjesjagers trekt.

In het najaar wordt in het dorp een groots Bloemencorso gehouden dat vele tienduizenden bezoekers trekt. Voor foto’s en verdere informatie betreffende dit bloemen festijn zie elders op deze site.

Midden in het dorp liggen Museum De Buitenplaats en Klompenmuseum Gebr. Wietzes. Nabij het dorp liggen de landgoederen De Braak, Vosbergen en Lemferdinge.

Aan de westkant ligt het natuurgebied de Peizermaden.

Paterswolde

Paterswolde; Drents; Paoterwool, soms grappig bedoeld: Pôtjewôl. is een plaats gelegen tegen de dorpsgrens van Eelde of andersom mag ook. Paterswolde vormt het noordelijke gedeelte van het tweelingdorp Eelde-Paterswolde. Het dorp is vooral bekend vanwege het Paterswoldsemeer, wat overigens op de topografische kaart het Paterswoldermeer wordt genoemd.

De omgeving is geliefd bij Stadjers omdat het dicht bij de stad Groningen ligt, een parkachtige uitstraling heeft en vanwege de recreatiegebieden rond het Paterswoldsemeer en het Friese Veen. Ook de landgoederen De Braak (met doolhof) en Vennebroek zijn geliefd bij recreanten. Vanwege zijn populariteit heeft het dorp verschillende bekende uitspanningen.

Bekende inwoners van Paterswolde zijn weerman Jan Pelleboer (tot zijn dood in 1992), Kuno van Dijk, Jacques d’Ancona en Albert Jan Maat.

In de nabije omgeving van Paterswolde liggen veel gebieden die eigendom zijn van Natuurmonumenten. Daar zijn de eerder genoemde Friesche Veen, Vennebroek en De Braak, evenals Piezermaden, Elsburger Onland, Kluivingsbos, De Duinen, Polder het Oostland en Polder Lappenvoort. De meeste gebieden zijn opengesteld voor publiek en vormen een uitstekende wandel en fietsgebieden met een rijke flora en fauna.

Foto's met dank aan fotoarchief Ol Eel

www.oleel.nl